T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Çorum İl Sağlık Müdürlüğü Çorum Göğüs Hastalıkları Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Çorum İl Sağlık Müdürlüğü Çorum Göğüs Hastalıkları Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

Akılcı İlaç kullanımı

Güncelleme Tarihi: 20/11/2018

              Akılcı İlaç Kullanımı

               

Akılcı İlaç Kullanımı Nedir?

Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Kenya’da Dünya Sağlık Örgütü toplantısında yapılmıştır

Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre

 • uygun ilacı

 • uygun süre ve dozda

 •en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri olarak tanımlanmıştır.

                      AKILCI İLAÇ KULLANIMI İÇİN;

                     

  • İlaç, hekim önerisi ve eczacının uyarısı doğrultusunda kullanılmalı,
  • İlaçların nasıl kullanılacağı ve saklanacağı tam olarak öğrenilmeli ve eksiksiz olarak uygulanmalı,
  • Hekim ve eczacı ile görüşüldüğünde, en son kullanılan ilaçlar belirtilmeli,
  • Bünyedeki alerjik durumlar sağlık personeline bildirilmeli,
  • İlacın yan etkileri konusunda hekim ve eczacıdan bilgi alınmalı,
  • İlaç kullanımı yarıda kesilmemeli,
  • İlaç kullanırken alkollü içkiler tüketilmemeli,
  • Hamilelik süresince ve emzirme döneminde hekime danışmadan hiçbir ilaç kullanılmamalı,
  • İlaçlar kilit altında ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde muhafaza edilmeli,
  • Son kullanma tarihi geçmiş olan ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.

    Tüm bu koşullara uyulduğu takdirde, akılcı ilaç kullanımı konusunda kişinin sorumluluğu tamamen

     olmasa da azalmış olacaktır.

    İlaç Kullanılmaya Başlamadan Önce, Hekim Ve Eczacıya SORUN

  • Bu ilacı niçin kullanmam gerekir?
  • İlacı doğru biçimde kullanmazsam ne olur?
  • İlacı nasıl hazırlayacağım? (sulandırma, suya atma, çalkalama gibi)
  • İlacı günün hangi saatlerinde kullanacağım?
  • İlaç tedavim kaç gün sürecek?
  • İlacı kullanırken kaçınmam gereken yiyecek ve içecekler var mı?
  • Tedavim sırasında istenmeyen bir etkiyle karşılaşırsam ne yapmalıyım?
  • İlacımı nasıl (hangi şartlarda) saklamam gerekiyor?

                                                       

    Akılcı Olmayan İlaç Kullanımının Ortaya Çıkardığı SONUÇLAR;

                                 ai3.JPG

  • Hastanın tedavisinde yetersiz kalınması,
  • İstenmeyen etki riskinde artış,
  • İlaç etkileşmeleri olasılığında artış,
  • Gereksiz tedavi maliyeti, işten kalma ve kazanç kaybı gibi ekonomik zararlar,
  • İlaç tedavisinin kalitesinin düşmesi, bunun kaçınılmaz sonucu olarak hasta sayısının ve ölüm

    oranının artması

  • Boşa kaynak harcanması, ve bunun sonucunda temel ilaçlara ulaşabilirliğin azalması, tedavi

    maliyetinin yükselmesi

  • Acil ve temel ilaçlara karşı direnç gelişmesi, bunun sonucu olarak ta tedavinin ekonomik ve

     sosyal maliyetinin artması

  • Yan etki riskinin artması
  • Hastaların ilaç bağımlısı olması veya ilaca ihtiyaç olmadığı halde ilaca olan talebin artması gibi

     psiko-sosyal etkiler

            Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı Örnekleri

                       ai4.JPG   

  • İlaç kullanımında özensiz davranılması (uygulama yolu, süre, doz..)
  • İlaçların gereksiz ve aşırı kullanımı
  • Gerekmediği halde çoklu ilaç kullanımı
  • İlaçların su yerine başka içeceklerle alınması
  • Süresi geçmiş ilaçların kullanılması
  • Hekim önerisi dışında uygunsuz kişisel tedavilere başvurulması
  • Gereksiz yere enjeksiyon kullanımı 
  • Gereksiz ve uygunsuz vitamin kullanımı
  • Bilinçsiz gıda takviyesi ve bitkisel ürünlerin kullanımı
  • İlaç-ilaç etkileşimleri ve besin-ilaç etkileşimlerinin ihmal edilmesi
  • Gereksiz antibiyotik kullanımı

  • Akılcı Antibiyotik Kullanımı

  • Antibiyotik Nedir?

    Akılcı olmayan ilaç kullanımının en önemli örneklerinden birisi de gereksiz yere

    antibiyotik kullanımıdır.

    Antibiyotikler, bazı bakterilerin sebep olduğu enfeksiyonların tedavisinde kullanılan bakterileri öldüren ve/veya üremesini durduran ilaçlardır.

                                              ai5.JPG

    Antibiyotik Ne İşe Yarar?

    Enfeksiyon varlığında kullanılan uygun antibiyotik tedavisi;

  • Hastalığın şifa ile düzelmesi,
  • Yaşam kalite ve süresinin artırılması,
  • Hastalığa bağlı gelişen istenmeyen durumların önlenmesi,
  • Hastalığın müzminleşmesinin önlenmesi,
  • Hastalık şiddet ve süresinin kısaltılması açısından önemlidir.

    Antibiyotik Nedir? Ne Değildir?

  • Antibiyotikler yalnızca bakteriler için etkilidir, virüslere bağlı enfeksiyonları tedavi edemez.
  • Antibiyotik ateş düşürmez, sadece uygun doz ve şekillerde kullanılan antibiyotik, hastalığın kaynağı olan enfeksiyonu ortadan kaldırdığı için ateş düşer.
  • Soğuk algınlığı ve grip çoğunlukla kendi kendine iyileşebilen hastalıklardır ve antibiyotik alımını gerektirmez. İyi bir bağışıklık sistemi bu tür hastalıkları yenebilir.
  • Antibiyotik, sizin grip ve soğuk algınlığını atlatmanıza yardımcı olmaz.

                                           ai6.JPG

  • Antibiyotik ağrıyı dindirmez, burun akıntısını ve öksürüğü hafifletmez.
  • Antibiyotik, grip ve soğuk algınlığının başkalarına geçişine engel olmaz.               
    • Her antibiyotik her hastalıkta kullanılmaz

                         ai7.JPG   

      Antibiyotik Direnci Nedir?

  • Antibiyotiklerin yanlış nedenlerle veya doğru olmayan biçimde kullanılması, bakterilerin sonraki ilaç tedavilerine karşı direnç göstermesine neden olabilir.
  • Antibiyotik direnci, bakterilerin herhangi bir antibiyotiğin varlığına rağmen üreyebilmesi ve enfeksiyon yapabilmesidir.

                                      ai8.JPG

  • Antibiyotiklere karşı direnç geliştiğinde, bakterilerin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde bu antibiyotikler etkili olamaz.
  • Bu durum, yalnızca antibiyotiği uygun olmayan biçimde kullanan kişi açısından değil, sonradan dirençli bakteriye yakalanma riski olan herkes için tehlike oluşturmaktadır.

    Bunları Biliyor muydunuz?

            ai9.JPG

    • Ülkemizde antibiyotiklerin, en çok kullanılan ilaçlar içerisinde olduğunu ve ne yazık ki bunların önemli bir kısmının gereksiz ya da yanlış kullanıldığını;
  • Antibiyotik dozunun yetersiz veya aşırı olmasının yanı sıra doz aralıklarının uygunsuz olmasının da antibiyotik direncine yol açtığını;

                                            ai10.JPG

    • Antibiyotiğin etkili olduğu bakterilerin antibiyotiğe maruz kaldıklarında öldükleri halde, dirençli bakterilerin büyümeye ve çoğalmaya devam edebildiğini,
    • Bu dirençli bakterilerin toplumda hızla yayılarak diğer insanlarda enfeksiyonlara neden olabildiğini;

                           ai11.JPG

    • Yeni antibiyotiklerin uzun süredir geliştirilmediğini,
    • Var olan antibiyotiklerin gereksiz kullanılması ile gelişebilecek olan antibiyotik direnci yüzünden, gerçekten ihtiyaç duyulduğunda kullanılabilecek antibiyotiğin kalmayabileceğini;

                        ai12.JPG

    • Uygunsuz antibiyotik kullanımıyla gelişen antibiyotik direncinin her kıtada endişe yaratmaya devam ettiğini ve dirençli bakterilerin  neden olduğu enfeksiyon hastalıklarının insanların hayatlarını kaybetmesine neden olduğunu;

                                       ai13.JPG

    •  Antibiyotik direncinin yüksek olduğu ülkelere seyahatte bulunan yolcuların, dirençli bakterileri ülkelerine taşıyarak yaydığını;
    • Artan antibiyotik direncinin günümüzde ve gelecekte antibiyotiklerin etkinliğini tehdit ettiğini;
    • Etkili antibiyotikler olmadan yoğun bakım, organ nakli, kanser kemoterapisi, yeni doğan

      bebeklerin bakımı veya kalça ya da diz protezi ameliyatı gibi yaygın cerrahi

      işlemlerin uygulanmasının mümkün olamayacağını;

                                    ai14.JPG

    • Eğer antibiyotik kullanımı kontrol altına alınamazsa kolaylıkla tedavi edilebilecek bir hastalığın bile, direnç nedeniyle ölümcül olabileceğini, insanlığın antibiyotik öncesi çağa geri dönmek durumu ile karşı karşıya kalacağını;
    • Birine iyi gelen antibiyotiğin başkasına zarar verebileceğini;
    • Gereksiz kullanılan her ilaç gibi gereksiz antibiyotik kullanımıyla da istenmeyen yan etkilerin görülebileceğini;
    • Kişinin daha önceki bir hastalıkta kullandığı antibiyotiğin, tekrar benzer hastalığa yakalansa bile etkili olamayabileceğini;
  • Bilinçsizce antibiyotik kullanımı, bakterilerin zaferine yardım etmektir!

                  

  • Bilinçli Olalım, Dirençli Bakteriye Dur Diyelim!

                                     ai15.JPG       

                          

                                    

    • Antibiyotik kullanımı için hekim tarafından tanı konmuş bir enfeksiyon varlığı gereklidir.
    • Hekim reçete etmedikçe antibiyotik kullanılmamalıdır.
    • Daha önceki bir hastalıkta kullanılan antibiyotiğin, tekrar benzer hastalığa yakalanılsa bile hekime danışmadan kullanılmaması gerekir.  
    • İyileşmek İçin Antibiyotiğe Değil,  Hekiminize Danışın.
    •  Hekiminizin önerdiği antibiyotiğin kullanım bilgisi için eczacınıza danışın.
    •                   ai16.JPG
    •       İlacınızı sadece eczaneden temin edin.

    • İlaçlar doğru yoldan, doğru zaman aralıklarında, doğru dozda ve belirtilen süre boyunca  kullanılmalıdır.

      Hekim gerekli görmediği halde, hekimlere antibiyotik yazılması konusunda ısrarcı olunmamalıdır!

               ai17.JPG                  

    • Özellikle nezle ya da grip gibi virüslere bağlı solunum yolu enfeksiyonlarında

      antibiyotiklerin tedavide yerinin olmadığı unutulmamalıdır.

    • Nezle ve grip için; hastalığın ilerlememesi, enfeksiyon etkeninin topluma yayılmaması için

       yatak istirahatı, C vitamininden zengin beslenmek ve bol sıvı alımı yeterli olabilir.

                              ai18.JPG  

    • Her boğaz ağrısının,
    • Her baş ağrısı ve geniz akıntısının  antibiyotik kullanmayı gerektirecek bir durum olmayabileceği   

            akılda tutulmalıdır.                

             Tanı koyma ve tedavi etme işini lütfen hekiminize bırakın!

                  ai19.JPG

              

    • Eğer kişinin soğuk algınlığı 10 günden fazla sürüyorsa, sağlık durumu gittikçe kötüleşiyorsa,

       ateşi düşmüyorsa hekime başvurmalıdır.

    • Kişiler arası nezle-grip gibi hastalıkların geçişini önlemek için hijyenik önlemler alınmalıdır.

      Bir mendile hapşırdıktan veya öksürdükten sonra o mendil atılmalı, diğer nesnelerle ve

      insanlarla temas etmeden önce eller mutlaka yıkanmalıdır.

    • Komşusuna iyi gelen ilacın kişinin kendisine zarar verebileceği unutulmamalıdır.
    • Başkasının antibiyotiği kullanılmamalıdır.

                              ai21.JPG

    • Antibiyotiğin saklanması, hekimin önerdiği tedavi süresi ile sınırlı tutulmalıdır.
    • Antibiyotikler, ileride kullanılmak amacıyla evde bulundurulması gereken ilaçlar değildir.
    • Bütün ilaçlar gibi antibiyotikler de çocukların göremeyeceği, ulaşamayacağı yerlerde,

      ışıktan ve nemden korunarak ve ambalajında saklanmalıdır.

    • Kesilmiş veya açılmış ambalajlar satın alınmamalı, son kullanma tarihi geçmiş olan ilaçlar

       kesinlikle kullanılmamalıdır.

                            ai22.JPG

    • İlaç; hekimin veya eczacının önerisi dışında farklı bir yolla (çiğnenerek, kırılarak, bölünerek veya suda çözülerek) kullanılmamalıdır.
    • Unutmayınız ki; her ilaç her kullanım şekline uygun olarak üretilmemiştir.

                             

    • Hekime; gebelik, emzirme durumu, alerji, kronik hastalıkların varlığı ve başka ilaçların

      kullanımı gibi özel durumlar mutlaka bildirilmelidir.

                             ai24.JPG

    • Hasta kendisini iyi hissetse bile tedaviyi hekimin belirttiği süreden önce sonlandırmamalıdır.

       Aksi halde antibiyotik direnci gelişebilir.

                            ai25.JPG

    • Bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlara karşı en önemli silahımız olan antibiyotiklere

      direnç gelişimini önlemek için  antibiyotikleri doğru kullanma konusunda toplum

       olarak farkındalığımızı artırmamız gerekmektedir.

                      ai26.JPG                        

                  Sonuç Olarak…   

    • Antibiyotikler, hekimin gerekli görmesi halinde uygun süre ve uygun dozda

      kullanılması gereken ilaçlardır.

    • Antibiyotiklerin uygun olmayan kullanımı, etkinin yok olmasına sebep olan dirence neden olur.
    • Antibiyotikler yalnızca eczanelerden temin edilmeli ve hekime danışılmadan antibiyotik kullanılmamalıdır.